Wat zijn wilgentenen (en waarom zijn ze zo geschikt)?

Wilgentenen zijn lange, buigzame wilgentwijgen die zich – na de juiste voorbereiding – heel goed laten vlechten. Het is een oud ambacht (o.a. mandenmakerswerk), maar je ziet het ook steeds vaker terug in moderne tuinobjecten zoals randen, schermen, bogen en obelisken.

Oogsten & voorbereiding: van tak naar vlechtmateriaal

Wilgentenen worden meestal geoogst bij het knotten van wilgen (vaak in de winter). De lengte en dikte bepalen waar je ze voor kunt gebruiken: dunner voor fijn vlechtwerk, dikker voor constructie/staanders.

Voor het vlechten is soepelheid essentieel. In de praktijk gebeurt dat grofweg zo:

• Drogen en weer soepel maken: wilgentenen kunnen eerst langere tijd drogen en worden daarna geweekt om weer buigzaam te worden.
• Verschillende “kleuren/soorten” tenen:
  • Groene wilg (met schors)
  • Blanke wilg (geschild)
  • Buff (roodbruin): vaak eerst gekookt, daarna geschild en in de zon gedroogd

Die afwerking beïnvloedt niet alleen de kleur, maar ook de uitstraling en soms de levensduur buitenshuis.

Gereedschap dat je vaak ziet bij vlechten

Bij traditioneel vlechtwerk kom je o.a. tegen:

• Priem (ruimte maken om tenen door te steken)
• Klopijzer (lagen vlechtwerk aandraaien/verdichten)
• (Snoei)mes/snoeischaar (afkorten, punten aansnijden)
• Soms iets om de tenen makkelijker te laten “glijden” (bijv. vet/was)

Hoe bouw je een wilgen-obelisk?

Een obelisk is in de kern: een slanke, taps toelopende constructie waar klimplanten zich aan kunnen hechten. Veelgebruikte aanpak:

1. Staanders zetten (de “ribben”) 
   Je kiest 4–8 stevige, langere tenen als staanders. Die vormen de basisvorm (vierkant/ronder) en bepalen de hoogte.
2. Vorm fixeren (boven samenbrengen) 
   Bovenin bundel je de staanders en zet je ze tijdelijk vast. Bij een mooi taps model zet je de onderkant iets wijder dan de top.
3. Rondom vlechten voor stevigheid 
   Met dunnere, soepele tenen vlecht je in ringen/spiralen omhoog. Belangrijk is gelijke spanning: te los = wiebelig, te strak = kans op knappen.
4. Verstevigen op “stresspunten” 
   Extra vlechtringen halverwege en onderaan helpen tegen torderen (twisten) door wind of klimplanten.
5. Afwerking 
   Einden netjes insteken/wegwerken en uitstulpingen bijpunten. Als de obelisk buiten staat, is een stabiele “voet” (diep genoeg in de grond) belangrijk.

Praktische tip: wilg “werkt” terwijl het droogt. In de eerste dagen/weken kan de vorm nog iets veranderen; dat is normaal.

Onderhoud & levensduur in de tuin

• Plaatsing: zet de obelisk stevig in de grond (of op een pen/anker) zodat wind en plantgewicht hem niet omduwen.
• Vergrijzing: buiten krijgt wilg vaak een natuurlijke, grijzige patina.
• Levensduur: afhankelijk van dikte, weersomstandigheden en grondcontact. Wilg in direct contact met natte grond gaat sneller achteruit; daarom helpt het om het onderste deel wat “droger” te houden of met een drager/anker te werken.

Over Marian Stam

Marian Stam is actief als wilgentenen-vlechtster en workshopbegeleider en wordt in aankondigingen en publicaties regelmatig genoemd in de context van ambachtelijk vlechtwerk met wilg. Zij werkt met een eeuwenoude techniek, maar past die toe in eigentijdse vormen en toepassingen, zoals tuinobjecten, constructies en vrij werk.

In haar werk speelt het materiaal een centrale rol. Marian kent de eigenschappen van wilgentenen goed en weet hoe buigzaamheid, spanning en vorm samenkomen in een stevig en esthetisch geheel. Daarbij zoekt zij de balans tussen functionaliteit en uitstraling: haar objecten zijn niet alleen praktisch, maar hebben ook een duidelijke vormtaal.

Naast het maken van vlechtwerk geeft Marian workshops waarin zij haar kennis en ervaring deelt. Ze begeleidt deelnemers stap voor stap en besteedt aandacht aan zowel techniek als materiaalgebruik. In die workshops staat het werken met de handen, het begrijpen van het materiaal en het plezier in het maakproces centraal. Haar aanpak is toegankelijk voor beginners, maar biedt ook verdieping voor mensen die al ervaring hebben.

Marian Stam is onder meer verbonden aan workshops en activiteiten in het oosten van het land en wordt genoemd in lokale publicaties over kunst en ambacht. Haar werk laat zien hoe traditioneel wilgentenen vlechten ook vandaag de dag een levendige en inspirerende vorm van ambacht is.

Datum: 9 mei 2026
Aanvang: 10.00 uur
Locatie: De Beukenhof, Valkseweg 285 in Barneveld

Klik hier om je direct op te geven voor de workshop wilgentenen vlechten.